سیستم موقعیت یابی جهانی چیست؟

GPSیعنی سیستم موقعیت یاب جهانی این سیستم تشکیل شده است از یک شبکه 24 ماهواره ای در مدار زمین که توسط وزارت دفاع دولت آمریکا پشتیبانی میشود.
هـدف اصـلی و اولـیـه از طـراحـی GPS ، اهـداف نـظامـی بـوده امـا از ســال 1980 به بـعــد بـرای اسـتـفاده های غــیر نـــــظامی نیز در دسترس قرار گرفت. GPS در تمام شرایط بصورت 24 ساعت در شبانه روز و در تمام دنیا قابل استفاده می باشد . و هیچ گونه بهائی بابت این خدمات اخذ نمی شود.

ماهواره های GPS هر روز دوبار در یک مدار دقیق دور زمین میگردند و سیگنال های حاوی اطلاعات را به زمین می فرستند.
GPS براساس زمان مقایسه زمان ارسال و دریافت سیگنال توسط یک ماهواره کار می کند . اختلاف زمان مشخص می کند که گیرندة GPS چقدر از ماهواره دور است . حال با انداره گیری مسافت از چند ماهواره گیرندة GPS میتواند موقعیت کاربر را مشخص نموده حتی روی نقشه الکترو نیکی نمایش دهد.
یک گیرندة GPS بایستی حداقل سیگنالهای 3 ماهواره را برای تعیین دقیق 2 موقعیت (طول و عرض جغرافیایی ) یک شیء دریافت نماید و سیگنالهای 4 ماهواره یا بیشتر میتواند 3 موقعیت (طول و عرض جغرافیایی و ارتفاع ) را نشان دهد.
هم چنین ازGPS میتوان برای اندازه گیری سرعت ، جهت یابی ، جستجو ، مسافرت طولانی ،‌رفتن به مقصد ، زمان طول و مغرب خورشید و غیره نیز استفاده کرد .

24 مارهواره در بخش های مختلف فضای زمین در مداری خاص با فاصله حدود 12000 مایلی بالای سر ما قرار گرفته است.
آنها با یک سرعت ثابت در حرکتند و در هر 24 ساعت دوبار دور زمین را با سرعتی معادل 7000 مایل در ساعت می گردند.
ماهواره های GPS توسط انرژی خورشید تغذیه میشوند آنها مجهز به باطریهای قابل شارژ اتوماتیک برای زمانهای بارندگی یا خورشید گرفتگی می باشند.
yocket booster های کوچک روی هر ماهواره آنها را دریک مسیر پروازی صحیح نگهداری می کنند.

- اولین ماهواره GPS در سال 1978 با موفقیت به فضا پرتاب شد.
- درسال 1994 تمامی 24 ماهواره در مدار زمین قرار گرفت.
- هر ماهواره برای 10 سال مأموریت ساخته میشود و پس از طی این زمان حتماً بایستی ماهواره دیگر جایگزین گردد.
- وزن یک ماهواره GPS حدود 2000 پوند (معادل 907 کیلو گرم ) با 17 فوت عرض (18/5متر).
- قدرت انتقال آنها هم 50 وات یا کمتر می باشد .

این بخش شامل ایستگاههای کنترل زمینی است که دارای مختصات معلوم هستند و موقعیت آنها از طریق روشهای کلاسیک تعیین موقعیت نظیر روش VLBI (تعیین فواصل بلند توسط کوازارها)و روش SLR (فاصله سنجی ماهواره ای با امواج لیزر ) بدست آمده است. این ایستگاه ها وظیفه تعقیب ومشاهده شبانه روزی ماهواره های GPS را بر عهده دارند . این بخش بوسیله محاسبات ریاضی پیچیده از طریق محاسبه معادله پلی نومیال (Polynomials) ریاضی بطریق کمترین مربعات ، پارامترهای مداری (افمریزها)و موقعیت ماهواره ها را نسبت به یک سیستم مختصات ژئودتیک ژئوسنتریک (مبدا سیستم مختصات تقریبا در مرکززمین قرار دارد.) محاسبه می نماید.
تعداد این ایستگاههای زمینی 5 عدد است که ایستگاه اصلی با نام کلرادو اسپرینگ در آمریکا قرار داردو 4 ایستگاه فرعی دیگر در نقاط دیگر کره زمین مستقر هستند. آخرین بخش از سیستم GPS ، قسمت USER یا کاربران سیستم می باشد که خود شامل دو بخش است:
الف) آنتن دریافت کننده اطلاعات ارسالی از ماهواره ها
ب ) گیرنده(پردازش کننده اطلاعات دریافتی و تعیین کننده موقعیت محل آنتن)
نرم افزار و میکروپروسسور داخل گیرنده فاصله بین آنتن زمینی تا ماهواره های مرتبط با گیرنده ه را تعیین می کند سپس با استفاده از حداقل 4 ماهواره موقعیت X وY و ارتفاع محل استقرار آنتن یا همان گیرنده تعیین میشود.
* نکته مهمی که می بایست مورد توجه قرار گیرد اینست که ارتفاعی که GPS به ما می دهدبا ارتفاع موجود در نقشه ها و اطلس ها فرق میکند.ارتفاع GPS نسبت به سطح مبنایی بنام بیضوی است در حالی که ارتفاع موجود در نقشه ها ارتفاع اورتومتریک می باشدکه از سطح دریاهای آزاد محاسبه می گردد.مقدار این اختلاف در بیش ترین حالت در حدود 100 متر می باشد.

نمونه ای از کاربردهای سیستم GPS

پیش بینی زلزله ،نقشه برداری ، کاداستر ، کنترل امور مربوط به حمل و نقل و ترافیک ، کنترل حرکات تکتونیکی زمین ، کنترل جابجایی سدها و برج های بلند، پیش بینی وضع هوا ، ناوبری (زمینی،هوایی،دریایی) ، هیدروگرافی(آبنگاری) ، تعیین موقعیت سکوهای دریایی نفتی،تعیین موقعیت جزیره های مرجانی، مین یابی ، SCAN کردن دریا ، بروز رسانی سیستم های تعیین موقعیت اینرشیال ، استفاده جهت کنترل ماهواره های سنجش از دور(Remote Sensing) و..............

[ بهزاد مهرابى ] - گروه زمين شناسى دانشگاه تربيت معلم
[ سيما محمدنژاد ] - دانشکده مهندسى معدن دانشگاه تهران
[ منوچهر اوليازاده ] - دانشکده مهندسى معدن دانشگاه تهران

خلاصه مقاله:

کانسنگ طلاى زرشوران با عيار متوسط 7/9 گرم در تن حاوى ذرات طلاى زيرميکرونى يا غير قابل مشاهده است. براساس مطالعات انجام شده اين ذخيره از نوع ذخاير تيپ کارلين بوده و غيرقابل مشاهده بودن طلا در اين کانسنگها موجب  ميشود که شناسايى و رديابى طلا با پيچيدگيها و مشکلات بسيارى همراه باشد. در بيشتر کانسنگهاى زيرميکرونى، طلا همراه با آرسنوپيريت و کانيهاى هم پاراژنز آن است. اغلب مطالعات انجام شده نيز در زمينه کانسنگهاى زيرميکرونى بر اين نوع کانسنگها متمرکز بوده است. در حالى که در کانسنگ طلاى زرشوران طلا عمدتاً همراه با ارپيمنت، رالگار و ارسنى نپيريت (پيريت آرسنى کدار) است که آن را به عنوان يک ذخيره منحصربفرد به لحاظ کاني شناسى طلا مطرح ميکند. از همين روى کانسنگ طلاى زرشوران به عنوان يکى ازمشکل ترين انواع کانسنگهاى طلا براى رديابى و شناسايى و همچنين فرآورى و استحصال طلا محسوب  ميشود. در حال حاضر براى شناسايى طلا غيرقابل مشاهده از روش فروشويى تشخيصى به عنوان يک روش قابل اعتماد استفاده مى شود. اين روش به همراه ساير روشهاى کانى شناسى و شيميايى براى شناسايى نحوه قرار گيرى طلا مورد استفاده قرار مى گيرد. در اين تحقيق براساس روش فروشويى تشخيصى نحوه توزيع طلا در کانسنگ گوژ سياه گسلى زرشوران مورد شناسايى قرار گرفت. براى بهينه سازى آزمايشهاى فروشويى تشخيصى در چهار مرحله انجام و در هر مرحله پس از فروشويى با اسيد براى جدايش طلاى حل شده سيانوراسيون انجام شد. نتايج اين مطالعات نشان داد که توزيع طلا در کانسنگ گوژ گسلى زرشوران به صورت ۱۸ درصد طلاى آزاد، حدود ۱۴ درصد در ساختمان سيليکاتها، ۳۴ درصد در ساختمان کانيهاى ارپيمنت، رآلگار و ارسنين پيريت، ۱۴ درصد در ساختمان سولفيدهاى ناپايدار نظير اسفالريت و گالن و ۲۰ درصد در ساختمان سولفيدهايى نظير پيريت و ارسنوپيريت است. بنابر اين بخش اعظم طلا (حدود ۵۰ درصد) در سولفيدها، آرسنيدها و سولفوآرسنيدها درگير است و کانى ارپيمنت به عنوان اصلي ترين کانى دربرگيرنده طلا محسوب مى شود.

هزينه هاي مربوط به اکتشاف و بهره برداري معدن در کشور بالا است.

   مهندس هادي غنيمي فرد رئيس خانه صنعت و معدن کشور با بيان اين مطلب گفت: تامين هزينه هاي اکتشاف براي معدن کاران مشکلات فراواني به همراه دارد و در اين ميان دولت بايد بخشي از فعاليت هاي مربوط به اين زمينه را بر عهده گيرد.

   وي به بهره هاي بالاي بانکي اشاره کرد و افزود: اين موضوع خود به سرمايه گذاري در بخش معدن کشور و حتي ساير بخش هاي اقتصادي لطمه مي زند و از سوي ديگر تا زماني که مشکل مربوط به بهره هاي بالاي بانکي به نحو مطلوبي حل نشود تحقق اصل 44 نيز به کندي صورت خواهد گرفت.

   وي تکاپوي بيشتر براي پويايي بخش معدن را از جمله برنامه هاي خانه صنعت و معدن کشور عنوان کرد و ادامه داد: در راستاي تسهيل عمليات اکتشاف و بهره برداري از معادن کشور و براي انجام کارهاي زير بنايي به کمک دولت نياز مبرم داريم.

   غنيمي خاطرنشان کرد: با کاهش بهره هاي بانکي شاهد رشد و شکوفايي بيشتري در بخش معدن کشور و ساير بخش هاي اقتصادي خواهيم بود.

روش تونلسازی اتریشی (NATM)، در فاصله سالهای 1957 تا 1965 در اتریش ابداع گردید. نام این روش در سال 1962 در سالزبورگ و جهت تمیز از روش قدیمی تونملسازی اتریشی اعطا گردید. نخستین ارائه دهندگان این روش Ladislaus von Rabcewicz, Leopold Müller و Franz Pacher بودند. ایده نخستین این روش عبارت است از استفاده از فشارهای زمین شناسی در برگیرنده توده سنگ جهت مقاوم سازی ونگهداری تونل.

باید گفت که امروزه مطالعات گسترده اي از سوي متخصصين علم مكانيك سنگ در ارائه طرحي مطمئن براي نگهداري فضاهاي زيرزميني صورت مي گيرد كه بتواند سيستم نگهداري را به گونه اي طراحي كند كه علاوه بر ايمن بودن، از نظر اقتصادي نيز معقول باشد. نتايج اين مطالعات بر ضرورت بكارگيري روشهاي مشاهده اي همچون NATM در تونلسازي تاكيد دارد.

ناتم روشی است مبتنی بر تابع نگاری رفتار توده های سنگ تحت بار و مونیتورینگ عملیات ساختمان زیرزمینی سنگ. واقعیت اینست که ناتم به عنوان یک مرحله از حفاری و نیز تکنیک های نگهداری مطرح نیست.

ناتم بر هفت ویژگی استوار است:

1-بسیج مقاومت توده سنگ: این متد بر مقاومت ذاتی توده سنگ پیرامون به عنوان یک جز اصلی نگهداری شده در تونل، تکیه می کند. تکیه گاه اولیه طوری هدایت می شود که سنگ را قاد رسازد تا بر خودش تکیه کند.

2-حمایت شاتکریت: سست کردن و نیز تغییر شکل بی اندازه سنگ می بایست به حداقل برسد. این امر با مهیا کردن لایه های نازک شاتکریت بلافاصله پس از پیشروی جبهه کار حاصل می آید.

3-اندازه گیری: هرگونه تغییر شکل ناشی از حفاری باید اندازه گرفته شود. ناتم به نصب تجهیزات اندازه گیری در سطح بالایی نیاز دارد. این در آستر، زمین و گمانه ها جاسازی می شود.

4-تکیه گاه انعطاف پذیر: آسترگیری اولیه نازک است و شرایط لایه بندی اخیر را بازتاب می دهد. این مدل به کارگیری، نسبت به تکیه گاه مجهول سریعتر به کار می آید و موثر می شود. مقاوم سازی با یک آستر بتنی ضخیم به دست نمی آید بلکه با یک ترکیب منعطف از پیچ سنگ، سیم تنیده و شیارهای فولادی حاصل می گردد.

5-بستن وارونگی: بستن سریع وارونگی و ایجاد حلقه حامل بار دارای اهمیت است. این امر در تونلهای حفر شده در زمینهای نرم بسیار وخیم است، جایی که هیچ مقطعی از تونل نباید بطور موقت رها شود.

6-ترتیب قراردادی: دانش ناتم بر اساس اندازه گیری مونیتورینگ پایه ریزی شده است. تغییر در متد تکیه گاه و ساختمان امکان پذیر است. این تنها در شرایطی ممکن است که سیستم قراردادی فادر به تغییرات باشد.

7-اندازه گیری پشتیبانی رده بندی توده سنگ: رده های اصلی سنگ برای تونل و پشتیبانی متناظر آن موجود است. اینها برای هدایت در زمینه تقویت تونل بکار می روند.

تونلزنی به روش جدید اتریشی در خاکهای سست تا سنگ های سخت و مقاوم و در اعماق کم (در جهت به حداقل رساندن نشست سطح) تا اعماق زیاد و بیش از 1000 متر تحت میدانهای تنش ناشی از عملیات معدنکاری انجام گرفته است.

بنابراین اصول زیر به طور کلی قابل اعمال می باشند. این اصول در مقاله آقای دکتر فکر به ترتیب زیر آورده شده است:

1- عنصر اصلی باربری یک تونل، توده سنگ پیرامونی آن می باشد.

2- بنابراین یکی از اصول عبارت می باشد از: حفظ مقاومت اولیه سنگ تا آنجایی که امکان داشته باشد.

3- اتساع یا جابجایی ها باید به حداقل رسانده شود زیرا موجب پایین آوردن مقاومت می گردد.

4- وضعیت تنش تک محوری یا دو محوری، شرایط نامناسب برای تونل بوده و باید از آن اجتناب گردد.

5- دگرشکلی ها باید به طرزی تحت کنترل درآید که توده سنگ پیرامون تشکیل یک حلقه باربر حول تونل را بدهد. به گونه ای که از دست رفتن مقاومت به وسیله اتساع در سطحی قابل قبول نگهداشته شود. با اجرای خوب این کنترل، ایمنی واقتصاد افزایش می یابد.

6- برای رسیدن به این منظور، تکیه گاه اولیه می باست در زمان درست نصب گردد.

7- عامل زمان ویژه سیستم ترگیبی سنگ به اضافه تکیه گاه اولیه، باید به صحت کافی تخمین زده شود.

8- تخمین عامل زمان بستگی دارد به الف: آزمونهای آزمایشگاهی ب: آزمونهای برجا ج: رده بندی توده سنگ

از این سه نرخ دگرشکلی و زمان پابرجایی می تواند استنتاج شده و با رفتار واقعی تونل در حین ساختمان تطبیق و کنترل گردد.

9- هرجا که دگرشکلی ها زیاد بود و یا سست شدن توده سنگ انتظار می رود، می بایست از تماس کامل تکیه گاه اولیه با جدار تونل در محل برخورد اطمینان حاصل آید. این امر با بکار گرفتن شاتکریت به بهترین نحو حاصل می گردد.

10- تکیه گاه اولیه باید نازک و دارای صلبیت خمشی پایین باشد، از این رو گشتاورهای خمشی پایین آورده و وقوع شکستگی ها در اثر خمش به حداقل می رسد.

11- افزایش نگهداری با شبکه توری اضافی، قابهای فولادی، سیمهای فولادی، سیم مهارها یا میل مهارها حاصل می آید نه با آسترگیری ضخیمتر.

12- نوع و مقدار تکیه گاه و زمان نصب، از نتایج اندازه گیری دگرشکلی ها تعیین می گردد.

13- از نظر استاتیکی تونل را می توان لوله ای ضخیم (یا حلقه ای دوبعدی) که از توده، سنگ و آسترگیری تشکیل یافته در نظر گرفت.

14- از آنجا که یک لوله مساعدترین ویژگی پایداری را بدون آنکاه درز داشته باشد داراست، بستن همزمان کف تونل در هنگامیکه سنگ دارای مقاومت کافی نباشد دارای اهمیت است.

15- رفتار توده سنگ با بستن به موقع کف تونل تعیین می گردد. پیشروی های زیاد در طاق منجر به دیر بسته شدن کف و آنهم منجر به تشکیل لوله نیمه آسترگیری اولیه گردیده که نتیجه آن بروز گشتاورهای بزرگ خمشی در جهت محور تونل می باشد که منجر به ایجاد تمرکز تنش زیاد در سنگ، در پای دیواره های جانبی می گردد.

16- حفاری پیشانی کامل، بهترین روش برای دستیابی یک توزیع یکنواخت تنش است. هر چند که در سنگهای سست، حفاری بخش بخش، برای پایداری در حین ساختمان ممکن است لزوم پیدا کند.

17- روند حفاری و نگهداری برای پایداری مهم می باشد. زیرا آنها عامل زمان توده سنگ را تحت تاثیر قرار می دهند.

تغییر در طول دوره حفاری، زمان بستن کف، طول پیشروی طاق، مقاومت و زمان نصب تکیه گاه تماما به طور سیستماتیک برای کنترل فرایند توزیع مجدد تنش و پایدارسازی به کار گرفته میشوند.

19- در موارد آستربندی مضاعف، آستربندی نهایی باید همچنان نازک باشد. تنش عمود می باید بر روی تمام سطح تماس بین آستربندی ها منتقل گردیده و تنش برشی در سطح برخورد می باید پایین باشد.

20- کل سیستم، توده سنگ به اضافه پوشش می بایست با نگهداری اولیه پایدار گردند.

در صورت خورنده بودن آبهای زیرزمینی آستربندی نهایی می بایست قادر به پایدار سازی توده سنگ به تنهایی باشد. سیم مهارها تنها می توانند به عنوان یک نگهدارنده دائمی تلقی گردند، البته در صورتی که از گزند خورندگی در محیطهای خاص در امان باشند.

21- برای کنترل ایمنی سازه تونل، اندازه گیری تنش بتن و تنش برخورد در مرز بین سنگ و آستربندی ضرورت دارد. اندازه گیری دگرشکلی ها همچنان ادامه پیدا می کند.

22- فشار ایستایی آب بر روی پوشش و فشار جریان در توده سنگ با زهکشی مناسب پایین آورده می شود.

به طوری که از این اصول دریافت می شود، ناتم روند و دستور کاری نیست که با دنبال کردن آن به نتیجه مورد نظر رسید بلکه عبارت است از مجموعه ای از ایده ها که به ویژگی های زمین شناسی منطقه توجه ویژه ای دارد. این روش در نتیجه تجربیات متعدد در کار تونلزنی به دست آمده است و برای به دست آوردن هر یک از این ایده ها و نیز جمعبندی آنها به عنوان یک روش سالهای زیادی وقت صرف شده است. نوآوری اساسی این ایده، یک فن ساختمانی یا یک روش خاص محاسباتی نمی باشد، اما برای ساختمان تونل در توده سنگ و چگونگی برخورد با آن ارائه طریق می نماید.

یکی از اصول موفقیت زای این روش گردآوری موضوعات متعدد از مهندسی عمران و مکانیک سنگ می باشد که شامل موضوعات نظری و عملی است.

با اینکه هنوز هیچ پشتوانه نظری حقیقی برای ناتم وجود ندارد اما عواملی وجود دارند که منجر به موفقیت این روش می گردند که عبارتند از:

1- بتن پاشی به عنوان سازنده سازه ترکیبی قوس سنگ که به حلقه حمال سنگ موسوم بوده و حفره را احاطه می کند.

2- بتن پاشی به مراتب قدیمی تر از ناتم می باشد اما ویژگی های عالی آن از نظر مقاومت و لغزش، این روش را به عنوان یکی از ابزارهای غالب نگهداری در تونلسازی به روش ناتم گردانیده است. بیشترین اهمیت آن امکان اجرای سریع برای پوشانیدن سطح تازه حفاری شده سنگ می باشد. مزیت دیگر آن دستیابی به یک مقاومت نسبی بالادر مدت زمان کوتاه، حدود 5 نیوتن بر میلی مترمربع (مگاپاسکال) در 6 ساعت می باشد.

شاتکریت در تونلسازی دارای اثر مضاعف است: محافظت سنگ در اثر هوازدگی و فرسایش: با بستن ترک ها تمرکز تنش در اطراف تونل کاهش یافته، همچنین ضخامت زیاد شاتکریت به عنوان یک قوس نگهدارنده عمل می کند. در تمام موارد اتصال اتصال تنگاتنگ با سنگ مهم می باشد. زیرا این عمل موجب می گردد سنگ بارها را مشترک حمل نموده و ساختاری مرکب با سنگ تشکیل دهد. شاتکریت مناسب، نیاز به یک تکیه گاه نیمه صلب را برآورده می سازد، زیرا دگرشکلی شعاعی زیادی را بدون شکستگی امکان پذیر می سازد. با دگرشکلی های بزرگ تونل، شاتکریت می شکند. اما در صورت مسلح شدن به توری سیمی یا رشته های فولادی، قطعات برش یافته شاتکریت خطری آنی برای خدمه ایجاد نخواهد کرد.

2- وسیله دیگر برای ساختن طاق بیرونی، قابهای فولادی می باشد. این قابها در توده های سنگ فشرده شده و بسیار خردشونده به کار گرفته شده و تکیه گاهی سریع و موثر برای سنگ به شمار می آیند. در چند سال اخیر کاربرد قوسهای پروفیلی به میزان زیاد افزایش یافته است. این قوس ها نسبت به قابهای فولادی مزایای بیشتری دارند و نیز به دلیل سبک وزن بودن، نصب آنها آسانتر می باشد.

3- در تونلسازی هوراه با مفاهیم ناتم، نصب میل مهارها جایگاه ویژه ای دارد و اهمیت آنها به همان اندازه اهمیت شاتکریت می باشد. این میل ها نیز مثل شاتکریت در صورت نصب موجب تشکیل حلقه حمال در اطراف توده سنگ می گردند. میل مهارها در برابر دگرشکلی شعاعی مقاومت کرده از اینرو ایجاد دگرشکلی کنترل شده می نماید که شکل ژئومتریک تونل را حفظ می نماید. همچنین میل مهارها از آنرو که تاثیر ناهمسانی و ناهمگونی را کاهش می دهند، تشکیل صفحات برشی و لغزشی را مشکل تر ساخته و سبب ایجاد مقاومت ماندگار بالا حتی در توده های سنگ به شدت دستخورده می گردد که این نیز به نوبه خود سبب بهسازی کیفیت سنگ می گردد. تنش مماسی در حلقه سنگ حمال موجب افزایش چسبندگی مهاری ها می گردد. طاقهای ثانویه ایجاد شده بین تکیه گاهها، در برابر تمایل توده سنگ نسبت به جابجایی به داخل تونل مقاومت ایجاد می نماید که این مقاومت به نزدیکی مهاری ها بستگی دارد. در صورتیکه طاق تونل تحت تنش زیاد در اثر فرآیندهای تجدید آرایش دوباره قرار گیرد، یا اگر سیستم سنگ در معرض شکستگی قرار داشته باشد، تونل نیاز به بهسازی با بتن پاشی به سطح خواهد داشت.

بنابراین به طور خلاصه مواد پایدار کننده در ناتم عبارتست از: شاتکریت، میل مهارها، قوس های فولادی یا پروفیلی، صفحات فولادی و....

هدف اصلی ناتم ایجاد یک قوس نیمه صلب خارجی بلافاصله پس از حفاری با وسایل نگهداری از قبیل شاتکریت، کوه پیچ و غیره می باشد. این امر موجب تنظیم تنش در محدوده اطراف تونل گردیده از سست شدگی مخرب جلوگیری به عمل می آورد و این همان چیزی است که ناتم را از روش های تونلزنی محافظه کارانه تمیز می دهد. زیرا اصولا در شیوه های سنتی تونلسازی، بار سنگ می بایست تماما بوسیله تجهیزات نگهداری تحمل شود که این کار نیز مستلزم صرف هزینه های زیاد می باشد.

روش ناتم بیشتر در نتیجه تجربه عملی بوجود آمده و مانند دیگر روشهایی که در حال تکمیل و تکوین می باشند، دستخوش تغییر و تحولات و مشکلات متعددی گردیده تا به شکل کنونی در آمده است. این روش از انعطاف پذیری قابل توجهی در شرایط مواجهه با وضعیت های متفاوت توده سنگی برخوردار است.

بطور کلی ضروری می باشد که مطالعات و بررسی دقیقی به منظور بررسی ظرایط زمین ساختاری بویژه در زمیسن های نامناسب انجام گرفته، بین هزینه های مطالعات و اجرای عملیات رابطه ای منطقی ایجاد گردد.

تهیه مواد و مصالح مورد نیاز ناتم و طریقه ریختن بتن در فضاها، حتی در طرح های کوچک تونلسازی با ناتم نیاز به ساماندهی مناسب و کارآمد دارد که خود ناشی از تجربه ومهارت بالای معدنچی ها و اجراکاران دارد. اهمیت نصب شعاعی مهاریها به طور سیستماتیک در سنگ های سست، به منظور تامین توزیع مناسب تنش های بوجود آمده در قوس های دایره ای شکل سنگی، فوق العاده مناسب تشخیص داده شده است.

موفقیت در روش ناتم نیاز به آموزش های تئوریک و عملی همزمان در محل عملیات دارد زیرا تنها در ارتباط بودن نزدیک و دقیق مهندسان با مسائل و مشکلات در محل کار می تواند آنها را به اعمال راهنمایی های خاص و دقیق قادر سازد.

یک بخش مهم و جدایی ناپذیر در این روش مشاهده رفتار تنش کرنش سنگ با فنون اندازه گیری می باشد.

مجله بلور (دانشکده معدن و متالوژی دانشگاه تهران)

وفائیان.م. بررسی پیشرفت مبانی طرح سابرت و اجرای تونل، مجموعه سخنرانی های سومین سمینار توونلسازی. خرداد 1366

انصاری، ع. مطالب ارائه شده در جزوه درسی.

طاهری، ع. مطالب ارائه شده در جزوه درسی.

کدیور، م.ح. طراحی تونل بوسیله ناتم از دیدگاه مطالعات آماری

دایره المعارف ویکی پدیا

لقب سلطان سنگ دنیا منسوب به کشور ایتالیا می باشد.

در واقع اقتصاد کشور ایتالیا بر روی سنگ است که عامل اساسی آن وجود معدنی می باشد که کانی آن لابرادوریت است.

مشخصه ی بارز و جالب لابرادوریت این است که بسته به زاویه ی تابش رنگ آن متفاوت است.در ایران از نظر تاریخی فقط در یک مورد از این سنگ کار شده است که آن بر می گردد به سالهای قبل از انقلاب که مکان آن هم سالن مرکزی بانک بازرگان می باشد در آن سال (که حدودا" ۴۰-۵۰ سالی می شود) قیمت خریداری شده برای این سنگ ۲۵ هزار تومان در هر متر مربع بوده!!خودتان قیمت کنونی این کانی را حدس بزنید....

حال سوال اساسی این است که ایتالیاییها چه ترفندی به کار گرفته اند که هنوز که هنوزه با گذشت چندین سال باز هم ذخیره ی معدن موجود می باشد!!!

میکروتین...

تعریف میکروتین: پلاک هایی به ضخامت ۱تا ۲ میلیمتر از سنگ را بریده و روی سنگ نامرغوب

 می چسبانند و به این ترتیب ذخیره ی معدنی را با همان کیفیت خوب خود حفظ می کنند.

که بنا به اطلاعات موجود قرار است مهندس جوادی این روش تکنولوژی (میکروتین) را وارد ارومیه کنند.

برگرفته از بیانات یکی از اساتید گرانقدر.

افسردگي : فيروزه ، لاجورد

تيروئيد: كريستال سنگ

رفع غم و غصه: لاجورد

فشار خون پائين : ياقوت

فشار خون بالا: ياقوت كبود ، زبرجد

تقويت فكرو انديشه : لاجورد

فلج اطفال و فلج نيمه بدن : ياقوت

تپش قلب : زبرجد آبي

تقويت عروق خون رسان قلب: ياقوت لاجورد

اختلالات ضربان قلب: ياقوت

درد قلب: ياقوت

شكاكي : عقيق سرخ

شوره سر: كهربا

سوختگي : كريستال سنگ

سرما خوردگي : فيروزه

سكته : لاجورد ، الماس

درمان زخم ها : كهربا ، عقيق سرخ

زكام : زبرجد

پاكدامني : يشم

رفع احساس حقارت : لاجورد

خارش پوست: كهربا ، ياقوت كبود

خستگي : كربستال سنگ

بنتونيت ماده‌اي است كه در طبيعت وجود ندارد بنتونيت همان مونت مورينوليت است در واقع بنتونيت نام تجاري مونت مورينوليت مي‌باشد.

منشاء مونت مورينوليت توف‌ها مي‌باشندكه در اثر هوازدگي به مونت مورينوليت تبديل مي‌شوند. بهترين نقطه براي اكتشاف توف‌ها شاهين دژ مي‌باشد. استفاده‌ي ابتكاري كه مي توان از توف كرد اين است كه آن را در تصفيه‌ي آب بكار بريم.

استفاده‌هاي جالب بنتونيت:

_مصرف طبي:براي پاك كردن و جذب مواد از ديواره‌ي دستگاه گوارشي؛نيز جذب مواد مسموم كننده از روده و معده.

_مصرف صنعتي: در حفاري‌ها از ريزش ديواره‌هاي چاه‌ها و ورود آب‌هاي زير زميني به چاه‌ها

                      خنك كردن سرمته

                      روان كردن مواد براي خروج از چاه

                      پودر‌هاي شوينده

                      لوازم آرايشي

                      خوراك دام

                      تصفيه‌ي: آب فاضلاب‌ها،نفت‌و روغن

                      شفاف كردن مايعات مثل شراب،شيره‌ي انگور،آنواع آب‌ميوه و..........

                      ذوب آهن

 برخی مزایای آن شرح داده می شود:

سنگ طبيعي به عنوان يك ماده ساختماني هيچگونه آلاينده اي كه براي سلامتي مضر باشد ندارد. از آن مي توان در محيطي كه با مواد غذايي تماس دارد به راحتي استفاده كرد. سنگ آتش زا نيست و به هنگام آتش سوزي هيچ ماده خطرناكي كه براي سلامتي زيان آور باشد، توليد نمي كند. همچنين قبل از اينكه به عنوان يك ماده ساختماني مصرف شود، احتياجي به مواد شيميايي حفاظتي از قبيل پوشش هاي شيميايي، مواد اشباع كننده و يا انواع روكش ها ندارد. هيچ ماده ساختماني ديگري نيست كه تنوع رنگ و ساختار سنگ طبيعي را داشته باشد و انواع روشهاي پرداخت و فرآوري سنگ اين تنوع را نامحدود كرده است. بنابراين معماران با طيف وسيعي از انتخاب روبرو هستند كه به آنها اجازه مي دهد براي هر نوع فضا و يا نماي دلخواه سنگ مورد نظر خود را استفاده كنند. سنگ هاي طبيعي اغلب براساس زيبايي ظاهري و كيفيت هاي فني انتخاب مي شوند. سنگ طبيعي در انواع مختلف رنگها، ساختارها و بافت ها در دسترس است. يك سنگ طبيعي مناسب همه نيازهايي را كه براي يك ماده ساختماني خوب متصور است، در خود دارد. سنگ طبيعي يك محصول طبيعي است كه صفت مشخصه آن را نوع و تركيب مواد معدني تشكيل دهنده آن تعيين مي كند. سنگ طبيعي در بين تمام مصالح ساختماني از جايگاه برجسته اي برخوردار است. مواد تشكيل دهنده آن ويژگي هاي منحصر بفردي دارند كه مي توانند با يكديگر و بسياري از مواد معدني ديگر تركيب شوند. سنگ طبيعي به عنوان يك ماده ساختماني در شكل تمام شده، طبيعي جلوه مي كند. براي توليد واقعي آن به هيچ انرژي نياز نيست. از انرژي تنها براي استخراج و فرآوري، آن هم به نسبت كمتري در مقايسه با ساير مصالح ساختماني، استفاده مي شود. سنگ غالباً از معادن نسبتاً كوچك و بدون نياز به عمليات انفجاري عمده به دست مي آيد. ضايعات بلا استفاده سنگ مي تواند مستقيماً براي پر كردن بخشهايي از معدن كه سنگ استحصال شده است مورد استفاده قرار گيرد. هيچ چيزي در سيكل كامل استخراج سنگ طبيعي از بين نمي رود، يعني” فرآوري و برگشت به طبيعت.” سنگ هاي طبيعي در بلوك هاي بزرگ استخراج و در سنگبريها به قطعات دلخواه بريده مي شوند. تنوع سنگها و امكانات طراحي و فرآوري منحصر به فرد سنگ، بي نظير بودن اين ماده ساختماني را نشان مي دهد. با اينكه بسياري از مصالح ساختماني طي ساليان بد منظره مي شوند، سنگ طبيعي سطح طبيعي خود را حفظ مي كند بدون اينكه به زيبايي آن لطمه اي بخورد. حتي بسياري از سنگهاي طبيعي با گذشت زمان زيباتر مي شوند. همچنين تميز كردن سنگ طبيعي راحت و ارزان است. حتي سنگي كه براي كف استفاده شده و قرنها از عمر آن مي گذرد را مي توان به حالت اول برگرداند. عمر سنگ طبيعي بسيار طولاني است. با برنامه ريزي و ساخت درست مي توان تصور كرد بناهاي ساخته شده از سنگ طبيعي تا هزاران سال باقي بماننداگر عمر مفيد يك ماده ساختماني سي سال و يا بيشتر فرض شود، بررسي هاي مستقل نشان مي دهند كه سنگ طبيعي از مصالح ساختماني مصنوعي مشابه گرانتر نيست. هزينه هاي سرمايه گذاري نسبتاً زياد سنگ با پايين بودن هزينه هاي نگهداري در بلند مدت و عمر طولاني سنگ جبران مي شود. سنگ طبيعي از ضريب هدايت گرمايي خوب و از ظرفيت نگهداري گرماي بسيار بالايي برخوردار است، سنگ طبيعي به عنوان ماده اي كه در نماي ساختمان به كار مي رود گرماي حاصل از تشعشعات خورشيد را جذب و مانع ورود گرماي مازاد به داخل ساختمان مي شود.
مقاومت بسياري از سنگ هاي طبيعي در برابر فشارهاي زياد به اين ماده شهرت يك ماده ساختماني كه هيچ وقت از بين نمي رود داده است. تنها استيل هاي ضد زنگ كه هزينه توليدشان بالاست از نظر دوام با سنگ هاي طبيعي برابري مي كنند. همچنين سنگ طبيعي يك ماده فوق العاده بادوام با ميزان سايش كم براي پوشش كف است. پوشش هاي گرانيتي يا سنگهاي سخت مشابه حتي بعد از سالها مصرف، بندرت نشانه هايي از مصرف را در خود نشان مي دهند.

منبع minepedia.com  ( خلاصه بندي شده )

چكيده طرح: كانسار منگنز صفو يكي از ذخاير معدني فلزي واقع در استان آذربايجان غربي است. شناخت علمي ويژگي‌هاي زمين‌شناسي، كاني‌َشناسي و ژئوشيمي اين كانسار از يك‌سو مي‌تواند به عنوان مدلي براي اكتشاف ذخاير مشابه در مناطق ديگر مورد استفاده قرار گيرد و از سوي ديگرزمينه را براي كاربرد كانسنگ استخراجي در صنايع گوناگون فراهم سازد. درميان سنگهاي رسوبي پلاژيك و چرت‌هاي راديولاريتي زون افيوليتي خوي، نهشته‌هاي منگنز و منگنز – آهن چندي يافت مي‌شود كه بيشترشان ذخيره اندكي دارند و در حال حاضر تنها كانسار صفو داراي ذخيره قابل معدنكاري است. در كانسار صفو، انباشتگي منگنز در چند افق و به شكل توده‌هاي عدسي شكل درون شيلهاي آهكي پلاژيك، چرت و آهك پلاژيك روي‌داده‌است. اين كانسار از نوع چينه‌سان (استراتيفورم) است و منشا همزمان با رسوبگذاري دارد. از نظر كاني‌شناسي كاني‌هاي براونيت، پيرولوسيت، بيكسبيت و هماتيت تشكيل دهنده‌هاي اصلي آن هستند. كلسيتريا، كوارتز و باريت، باطله‌هاي كانسنگ به‌شمار مي‌آيند. ساخت و بافت‌هاي نواري، توده‌اي و پراكنده در توده‌هاي معدني قابل تشخيص‌اند. شواهد زمين‌شناسي و ژئوشيمي گوياي نهشت كانه‌ها از محلول‌هاي گرمابي زيردريايي (بروندومي) در كف حوضه اقيانوسي نئوتتيس در زمان كرتاسه فوقاني مي‌باشد. نسبت‌هاي Mn/Fe در اين كانسار متغير است و ميانگين آن (8) چندين مرتبه بيشتر از مقدار آن در نهشته‌هاي رسوبات فلزدار پشته‌هاي ميان اقيانوسي است. بالا بودن نسبت‌هاي Mn/Fe و Si/Al، پايين بودن مقادير فلزات كمياب و به‌ويژه فلزهاي Co, Ni, Cu، پايين بودن مقادير عناصر Y,Ce و بالا بودن مقادير SiO2, Mn, Fe, Ba, Sr به عنوان شواهدي از غني‌شدگي و تخليه Mn از سيالات بروندومي بوده و نقش فرآيندهاي هيدروژنز در پيدايش اين كانسار ناچيز است. بررسي ضرايب همبستگي بين تركيب‌ها و عناصر گوناگون نيز نشان داده كه فلزهاي Co, Ni, Cu ارتباطي با محلولهاي گرمابي سرشار از سيليس، اهن و منگنز نداشته‌اند. در حال حاضر مورد مصرفي در داخل اين استان براي اين كانسنگ وجود ندارد و ماده معدني استخراجي براي استفاده در صنعت فولاد به كارخانه ذوب‌آهن اصفهان ارسال مي‌شود. بررسي آزمايشگاهي انجام گرفته نشان داد كه امكان تهيه پرمنگنات پتاسيم از كانسگ منگنز صفو وجود دارد. در صورت انجام مطالعات فني– اقتصادي و ايجاد واحد توليد اين ماده شيميايي، مي‌توان به ايجاد ارزش افزوده و اشتغال‌زايي در منطقه اميدوار بود.

نتيجه‌گيري و پيشنهاد: كانسار منگنز صفو در ميان سنگهاي رسوبي پلاژيك مربوط به توالي رسوبي مجموعه افيوليتي خوي به شكل چندين توده معدني عدسي شكل پديدار شده‌است. اگرچه گسلش‌ها و جابجايي‌هاي تكتونيكي بعدي سبب ايجاد تغيير شكل‌هاي بعدي در توده‌هاي معدني شده است، اما ساخت و بافت‌هاي اوليه هنوز به خوبي قابل تشخيص‌اند. اين عدسي‌ها با سنگ درونگير خود همسازند و از اين‌رو نهشته يادشده از نوع چين‌سان (استراتيفورم) معرفي مي‌شود. به‌لحاظ تركيب كاني‌شناسي براونيت، پيرولوسيت، هماتيت كانه‌هاي اصلي فلزي تشكيل‌دهنده كانسنگ هستند كه در اين ميان براونيت از فراواني بيشتري برخوردار است. كانه‌هاي بيكسبيت، پسيلومان و منگانيت به عنوان كانه‌هاي فرعي هستند. كوارتز و كلسيت باطله‌هاي اصلي و باريت و انيدريت به همراه برخي از كاني‌هاي ديگر باطله‌هاي فرعي كانسنگ به شمار مي‌آيند.

از نظر تركيب شيميايي، مقدار MnO در بخش‌هاي گوناگون نهشته صفو بين 7/4 تا 69/1 درصد،‌و ميانگين آن در نمونه هاي مورد بررسي 31/15ميباشد. بررسي ويژگيهاي ژئوشيمي اين نهشته گوياي نهشت كانهها در يك شرايط گرمابي است و قابل مقايسه با نهشتههاي آهن-منگنز در پشتههاي ميان اقيانوسي و برخي از درياهاي آزاد مي باشد. بالا بودن نسبتهاي Mn/Fe و Si/Al، پايين بودن مقادير فلزات كمياب و بهويژه فلزات Co, Ni, Cu، پايين بودن مقادير عنصر Y,Ce و بالا بودن مقادير SiO2, Mn, Fe, Ba, Sr به عنوان شواهدي از غني شدگي و تخليه Mn از سيالات گرمابي زير دريايي (بروندمي) در اين نهشته هستند و نقش فرآيندهاي هيدروژنز را در نهشت كانهها و پيدايش اين كانسار منتفي مي كنند. در چنين شرايطي تركيبات فلزي همچون ژلهاي پسيلوملان و هيدروكسيدهاي آهن به همراه ژلهاي سيليس ميتوانستهاند از محلول هاي كانه دار بروندمي جدا شوند. در زير توده معدني جاي گرفته در بالاترين تراز، چينهاي افقي از آهك پلاژيك برشي يافت مي شود كه نشانه مهمي از نقش گسلها در فعاليت گرمابي زيردريايي ميباشد. کانيسازي همزمان با رسوبگذاري است و از اينرو مواد يادشده بلافاصله در زير قشري از رسوبات پلاژيک دفن شدهاند. حضور کانيهاي براونيت و بيکسبيت در کانسنگ وقوع واکنشهاي دايژنتيک بين پسيلومان و سيليس را پيشنهاد ميکند. به اعتقاد رامدور (1980)، کاني بيکسبيت نشانگر پيشرفت واکنشهاي دياژنتيک در نهشتههاي منگنز است. کانيهاي دگرگوني منگنز در کانسار صفو يافت نميشوند؛ ازاينرو کانسار در مرحله بستهشدن حوضه اقيانوسي و جايگيري افيوليت خوي در قاره متحمل دگرگوني نشدهاست. پيدايش تودههاي معدني عدسي شکل در ميان رسوبات پلاژيک در جهت جانبي و عمودي نشانگر آنست که کانونهاي تخليه گرمابي پرشمار بودهاند و از سوي ديگر، براي يک دوره زماني و همزمان با رسوبگذاري ادامه داشتهاست. سن سنگهاي پلاژيک اين نهشته که گسترش زيادي در در ناحيه دارند بر پايه شواهد فسيلشناسي دوره کرتاسه فوقاني (کيمپانين) تعيين شدهاست. اين نهشته در نتيجه تکاپوهاي سيالات گرمابي در بستر حوضه اقيانوسي نئوتتيس پديدار شده و با نهشتههاي منگنز کرتاسه بالايي افيوليتهاي آناتولي (جنوب خاور ترکيه) قابل مقايسهاست.

اين نرم افزار توسط Surpac Minex Group تهيه شده است و يکي از کامل ترين نرم افزارهاي طراحي معدن مي باشد. از کاربرد هاي اين نرم افزار مي توان به مدل سازي سه بعدي سطح زمين و سازه هاي زير زميني، مدل سازي و تحليل تونل هاي بزرگ راه ها که عريض بوده و شرايط ايمني خاصي دارند، تاثير تونل هاي مجاور، بررسي هاي زمين آماري، تجزيه و تحليل درزه و رسم نمودارهاي مختلف، بررسي معادن روباز، بخصوص پله اي، بررسي ماده سنگ، مدل سازي دو بعدي و سه بعدي چال ها و گمانه ها، تفسير عددي ساختار ها، بلوک بندي و زون بندي، طراحي ژئوتکنيکالي سازه ها، نمايش توپوگرافي سطح زمين، طراحي مخازن زيرزميني گاز و مايعات و مدل سازي هاي بسيار متنوع اشاره نمود

خوب است بدانيم:

منشاء اصلي اورانيوم سنگ‌هاي آذرين به خصوص گرانيت است.ولي چون مقدار آن اقتصادي نمي‌باشد از اورانيوم موجود در گرانيت استفاده‌اي نمي‌شود.مهمترين منبع براي استخراج اورانيوم سنگ‌هاي رسوبي بالاخص ماسه سنگ‌ها مي‌باشند كه البته بايد احياء شود .

شاخص‌ترين ماده معدني موجود در استان آذربايجان غربي سنگ گرانيت و سنگ‌هاي نماي ساختماني است که هم اکنون به عنوان عمده‌ترين محصول معدني اين استان به کشورهاي حوزه خليج‌فارس و اروپايي صادر مي‌شود.

در اختيار داشتن بيش از ‌١٣ نوع ماده معدني آذربايجان‌ غربي را در مجموع از استان‌هاي متنوع کشور قرار داده که يکي از شاخص‌ترين مواد معدني غير فلزي استان سنگ گرانيت و سنگ‌هاي نماي ساختماني است که به صورت خام يا فرآوري شده به کشورهاي هم‌مرز عراق، ترکيه و کشورهاي حوزه خليج‌فارس و همچنين کشورهاي اروپايي صادر مي‌شود.

آذر بايجان ‌غربي در بخش کاني‌هاي غيرفلزي جزو استان‌هاي بسيار غني کشور قرار دارد،: به علت شناسايي معادن سنگ‌ آهک و مارن موجود در مناطق مختلف استان، ‌٥ کارخانه سيمان در حال ساخت است که عمليات ساخت اين واحد‌ها با ‌٣٠ درصد پيشرفت فيزيکي و ورود ماشين‌آلات‌صنعتي به‌سرعت در حال پيشرفت است.  وجود ذخاير بالاي کاني‌هاي غيرفلزي جهت توليد سيمان و سيمان‌سفيد همچنين هم‌مرز بودن آذربايجان‌غربي با سه کشور همسايه، اين استان را به يک استان توليد‌کننده سيمان و صادرکننده آن تبديل خواهد كرد.

آذربايجان غربي با در اختيار داشتن ‌٢/٤ ميليون‌ تن ذخاير معدني رتبه هشتم را در سطح استان‌هاي کشور به خود اختصاص داده، افزود: سال گذشته ‌١٠٠ فقره پروانه اکتشاف در استان صادر شده و ‌٩٥٤ محدوده معدني توسط سازمان صنايع و معادن استان به ثبت رسيده است.

حدود ‌٨٣ هزار نفر در بخش معدن به طور مستقيم و غير مستقيم مشغول بکار هستند که بر اساس آمار حدود ‌٢ هزار و ‌٦٠٠ نفر در معادن سنگ استان آذربايجان غربي در حال فعاليت بوده و مي توان گفت اين استان رتبه پنجم در اشتغالزايي معادن در کشور را به خود اختصاص داده است.

نمایی زیبا از چند معدنکاری روباز

گرد آوری و تنظیم: رسول جعفری

دانشجوی مهندسی معدن دانشگاه ارومیه

براساس شواهد تاریخی، قدیمی ترین سنگ فیروزه جهان که به دست انسان تراش داده شده بود از عمق 5/3 متری زمین در 20 کیلومتری نیشابور کشف شد که بر روی کمربند یک اسکلت انسانی 5500 ساله قرار داشت.روایتی نیز سابقه استخراج و کاربرد فیروزه را در ایران هفت هزار سال قبل می داند، وجود مجسمه گوساله ای که روی آن قطعات فیروزه کار شده بود و در موزه لوور پاریس نگهداری می شود، مؤید این مطلب است.

این سنگ گرانبها به صورت رگه های باریک در میان صخره های آتشفشانی قرار دارد و جایگاه مرغوب ترین آن دامنه جنوبی کوه بینالود است.این معدن با وسعت تقریبی 40 کیلومتر و ذخیره قطعی 8 هزار و 671 تن در 53 کیلومتری شمال غربی نیشابور قرار دارد.

فیروزه ناب یا همان عجمی با رنگ آبی آسمانی، صاف و بدون رگه، گرانبهاترین نوع فیروزه است که در این معدن یافت می شود و حتی از طلا هم گرانبهاتر است، به گونه ای که یک قطعه کوچک آن به اندازه یک لپه و به وزن کمتر از نیم گرم حدود 15 تا 20 هزار تومان ارزش دارد.در دنیا مرغوب ترین فیروزه جهان را به نام فیروزه ایرانی می شناسند و از آن به عنوان معیاری برای سنجش مرغوبیت سایر فیروزه ها استفاده می کنند.

با این وجود چند سالی است که ورود رسمی و غیر رسمی فیروزه هایی به نام مصری یا نوع دیگر موسوم به شیمیایی ( آمریکایی) که در بازار ایران پس از تراش و دانه بندی به نام فیروزه ایرانی و نیشابور به فروش می رسد، این صنعت چند هزار ساله را که موجب زنده نگه داشتن نام ایران در بازار صنایع دستی جهان است، با چالش جدی مواجه کرده است.

فیروزه شیمیایی نوعی فیروزه کمرنگ بوده که در آمریکا با استفاده از روشهای شیمیایی به رنگ آبی سیر درمی آید که با سوء استفاده از ناآگاهی مشتریان به نام فیروزه نیشابور به فروش می رسد.

در دنیای امروز سنگهای قیمتی و نیمه قیمتی سهم بالایی در تجارت جهانی بخصوص در صادرات غیرنفتی کشورهای نفت خیز ایفا می کنند.

با این وجود در ایران از میان انواع سنگهای قیمتی و نیمه قیمتی تنها از فیروزه و عقیق بهره برداری می شود و انواع سنگهای قیمتی دیگر به دلیل بی برنامگی یا در موقع بهره برداری از یک ماده معدنی دیگر، دور ریخته می شود و یا هنوز شناسایی و اکتشاف نشده اند.

جایگاه فعلی فیروزه در ایران نیز قبل از آن که مرهون فعالیتها و برنامه ریزیهای کشور برای بهره برداری و گسترش این صنعت باشد، متوجه سابقه چندین هزار ساله اکتشاف و تجارت آن است

فیروزه نیشابور که دیر زمانی در کنار الماسهای آفریقا و زمردهای کلمبیا در صحنه جهانی خودنمایی می کرد، در حال حاضر با سپردن سابقه و قدمت چندین هزار ساله ایرانی خود به ترکها تنها به دلیل تراش این سنگ قیمتی به روشهای نوین در این کشور است.

و تأسف برانگیزتر آنکه این دست پرورده صنعتگران ترکیه به نام "تورکوز" - به معنای سنگ ترک- با همراهی فیروزه آمریکایی، می رود فیروزه چندین هزار ساله ایران را به تاریخ بسپارد.

حقیقت آن است که ما در این زمینه کار زیادی انجام نداده ایم و قضیه جدی تر از آن است که بتوان با نگارش یک مطلب نسبت به آن هشدار داد.

  RSS